Bron van vezels: klopt die claim wel?

Leestijd: 5 minuten

Zie je op een pak crackers, een reep of een fles sap de tekst "bron van vezels" of "vezelrijk" staan? Dan denk je waarschijnlijk dat je een gezonde keuze maakt. Maar dat is niet altijd zo. Uit onderzoek van de Consumentenbond blijkt dat meer dan 100 producten in de supermarkt een vezelclaim voeren die misleidt of een veel te rooskleurig beeld geeft. Je leest hier hoe dat zit en vooral: hoe je zelf een vezelclaim doorziet en kiest voor producten die écht bijdragen aan je vezelinname.

Vezels zijn belangrijk. Ze houden je darmen gezond, geven een verzadigd gevoel en kan het risico verlagen op bepaalde ziekten. Toch krijgen de meeste Nederlanders er te weinig van binnen. Fabrikanten spelen daarop in met opvallende claims op de verpakking. Handig voor de verkoop, maar niet altijd eerlijk voor jou als klant.

Wat een vezelclaim juridisch betekent en wat niet

Een fabrikant mag "bron van vezels" op een product zetten vanaf 3 gram vezels per 100 gram. Voor "rijk aan vezels" gelden dubbele hoeveelheden. Dat klinkt streng, maar de wet zegt niets over hoeveel je daadwerkelijk per portie binnenkrijgt. En daar gaat het mis.

Het onderzoek laat drie grote problemen zien:

• Te weinig vezels per portie. Een portie hummus van 20 gram levert soms maar 0,8 gram vezels op en een pak havermelk met vezels: 0,3 gram per glas. Terwijl een volwassen vrouw dagelijks 24 gram vezels nodig heeft en een man minimaal 30 gram.
• De claim klopt niet meer na bereiding. Ontbijtgranen verliezen vezels zodra je er melk of yoghurt bij doet. Toch baseren sommige fabrikanten hun claim op het droge, onbereide product.
• Veel suiker naast de vezels. Sommige repen en koeken bevatten wel genoeg vezels voor een claim, maar ook veel meer suiker dan vezels. Een kruidkoekreep kan bijvoorbeeld twaalf keer zoveel suiker als vezels bevatten.

Praktische tip: laat je niet leiden door de tekst op de voorkant van de verpakking. Draai het product om en kijk naar de voedingswaardetabel. Reken uit hoeveel vezels je per portie binnenkrijgt, niet per 100 gram.

Waarom een portie vaak minder oplevert dan je denkt

De wettelijke grens geldt per 100 gram product. Maar wie eet er nou 100 gram boter op zijn brood, of 100 gram hummus bij de lunch? Bij kleine porties tellen die vezels amper mee.

Een eierkoek levert bijvoorbeeld ongeveer 0,5 gram vezels op. Om aan je dagelijkse vezel behoefte te komen, zou je er zestig moeten eten (en dan wordt er geen rekening gehouden met de hoeveelheid suiker).

Praktische tip: kies bij voorkeur producten waar vezels van nature in zitten, zoals volkorenbrood, havermout, groente, fruit, peulvruchten en noten. Die leveren niet alleen vezels, maar ook andere voedingsstoffen die je lichaam nodig heeft.

Waarom "klaar voor gebruik" belangrijk is

Een voedingsclaim hoort te gaan over het product zoals je het daadwerkelijk eet, niet zoals het in de verpakking zit.

Pasta neemt tijdens het koken veel water op, waardoor gekookte pasta ongeveer de helft minder vezels per 100 gram bevat dan ongekookte pasta. Ook ontbijtgranen leveren minder vezels op zodra je er melk of yoghurt aan toevoegt.

Praktische tip: bekijk bij granen, pasta en muesli altijd de voedingswaarden van het bereide product, niet alleen van het droge product op de verpakking.

Vezels én suiker: let op de combinatie

Een vezelclaim zegt niets over de rest van het product. Zo kan een reep genoeg vezels bevatten voor een claim, terwijl hij ook bomvol suiker zit. Dat maakt het product alsnog een ongezonde keuze, ook al straalt de verpakking gezondheid uit.

Wil je weten hoe je verborgen suiker herkent, ook buiten vezelproducten om? Lees dan de blog ‘Wat zijn de verborgen namen voor suiker in eten en drinken?’

Ook zout wordt vaak onderschat in producten die "gezond" ogen. Check daarvoor de blog ‘Je ziet het niet, maar je eet het wel: waarom jij waarschijnlijk te veel zout binnenkrijgt’.

En als je structureel minder suiker wilt eten, biedt ‘Minder Suiker: een belangrijke keuze voor een gezonde levensstijl’ een goed startpunt.

Praktische tip: vergelijk op het etiket de hoeveelheid vezels met de hoeveelheid suiker per 100 gram. Staat er meer suiker dan vezels? Dan is het product waarschijnlijk geen gezonde vezelbron, ongeacht de claim op de voorkant.

Zo prik je zelf door een vezelclaim heen

Een vezelclaim is een stukje marketing, geen keurmerk voor de gezondheid van het hele product. Stel jezelf bij elke claim deze drie vragen:

1. Hoeveel vezels levert één portie werkelijk op?
2. Hoeveel suiker, zout en verzadigd vet zit erin?
3. Verandert de samenstelling zodra je het product bereidt of eet?

Sommige fabrikanten passen hun beleid inmiddels aan. Albert Heijn koppelt vezelclaims voortaan aan een gunstige Nutri-Score en Bolletje gebruikt de aanduiding pas vanaf 6 gram vezels per 100 gram. Goede stappen, maar zolang strengere Europese regels ontbreken, blijft het aan jou om kritisch te lezen.

Bouw je vezelinname op met echte voeding

De makkelijkste manier om aan je vezelbehoefte te komen, is niet via repen of koek, maar via basisvoeding. Denk aan volkorenproducten, groente, fruit, peulvruchten, noten en zaden.

Wil je hier structureel mee aan de slag zonder elke dag te hoeven puzzelen?

• Het stappenplan ‘Puur & Gezond Eten: 12-weekse stappenplan’ helpt je om stap voor stap over te stappen op onbewerkte, vezelrijke voeding.
• Het ebook ‘Puur & Gezond Eten als leefstijlgewoonten’ geeft je alle achtergrond informatie die je nodig hebt.
• En met de ‘Gezonde Maaltijden Weekplanning’ zet je vezelrijke maaltijden moeiteloos op je weekmenu.

Meer inspiratie en achtergrond vind je in de voeding blogs en in de webshop categorie voeding van LifestyleHabits.nl.

Veelgestelde vragen over vezelclaims

Hoeveel vezels heb ik per dag nodig?
Volwassen vrouwen hebben dagelijks minimaal 24 gram vezels nodig, volwassen mannen minimaal 30 gram. Bij een actieve levensstijl ligt die behoefte hoger.

Is "bron van vezels" hetzelfde als "rijk aan vezels"?
Nee. "Bron van vezels" mag al vanaf 3 gram vezels per 100 gram op de verpakking staan. Voor "rijk aan vezels" gelden dubbele hoeveelheden: minimaal 6 gram per 100 gram.

Kan ik voldoende vezels binnenkrijgen zonder producten met een vezelclaim te kopen?
Ja, en dat is vaak zelfs de betere route. Volkorenbrood, havermout, groente, fruit, peulvruchten, noten en zaden bevatten van nature vezels, zonder de extra toegevoegde suiker die je in bewerkte producten met een claim vaak tegenkomt.

Waarom verschilt het vezelgehalte voor en na bereiding?
Tijdens het koken of mengen met vocht (zoals melk bij ontbijtgranen of water bij pasta) neemt het gewicht van het product toe, terwijl de hoeveelheid vezels gelijk blijft. Daardoor daalt het vezelgehalte per 100 gram na bereiding.

Kies bewust, ook bij vezels

Een vezelclaim op de verpakking is geen garantie voor een gezonde keuze. Kijk altijd verder dan de tekst op de voorkant: check de portiegrootte, de bereidingswijze en het suikergehalte. Zo bouw je aan een voedingspatroon dat écht bijdraagt aan je gezondheid.

Auteur: LifestyleHabits.nl gespecialiseerd in voeding, zelfontwikkeling en geldbeheer voor een gezonde leefstijl.