Waarom is afvallen zo moeilijk?

Leestijd: 5 minuten

Denk je dat een zwaarder lichaamsgewicht alleen komt door te weinig wilskracht? Dan klopt dat beeld niet. Onderzoek laat zien dat mensen vroeger juist méér calorieën binnenkregen dan nu en dat we niet minder bewegen dan vijftig jaar geleden. Het echte verschil zit in wát we eten: veel meer suiker, verstopt in producten die er vaak niet eens zoet uitzien.

In deze blog lees je waarom schuldgevoel over je gewicht je niet verder helpt en welke stappen wel werken. Zo kun je bouwen aan een gezondere leefstijl zonder jezelf hele tijd zelfkritiek te geven.

Het is niet alleen je wilskracht die faalt bij het afvallen

Veel mensen denken dat afvallen een kwestie is van "gewoon even doorzetten". Dat idee klopt niet met de feiten. Uit vergelijkingen tussen de jaren zeventig en nu blijkt dat we tegenwoordig minder calorieën eten dan toen en dat kinderen ongeveer even actief zijn als vroeger. Toch zijn we als bevolking zwaarder geworden. De verklaring ligt niet bij minder discipline, maar bij een verschuiving in ons voedingspatroon: veel meer bewerkte producten, veel meer verborgen suiker en veel minder onbewerkt eten.

Tegenwoordig kopen we per persoon de helft minder verse melk, maar vijf keer zoveel yoghurt, drie keer zoveel ijs en zelfs 39 keer zoveel zuiveltoetjes. We kopen de helft minder eieren dan in 1976, maar een derde meer ontbijtgranen en twee keer zoveel graanproducten. We eten tegenwoordig de helft van het aantal aardappelen, maar drie keer zoveel chips. Terwijl onze directe aankopen van suiker sterk zijn gedaald, is de suiker die we consumeren in eten en dranken waarschijnlijk enorm gestegen. Met andere woorden, de mogelijkheden om ons eten te vullen met suiker zijn enorm gegroeid.

Suiker zit in veel producten, ook waar je het niet verwacht

Een groot deel van de verklaring zit in verborgen suikers. Denk aan drinkyoghurt, ontbijtgranen, sauzen en kant-en-klare maaltijden. Deze producten zijn vaak zo samengesteld dat ze je lichaam prikkelen om steeds meer te willen eten. Dat is geen toeval: voedingsbedrijven ontwikkelen producten juist zo dat ze moeilijk te weerstaan zijn.

Dat betekent niet dat je machteloos staat. Het betekent wel dat bewust kijken naar etiketten en ingrediënten je meer oplevert dan jezelf dwingen tot alleen "meer wilskracht".

Tip: check minimaal drie producten die je deze week vaak eet op de hoeveelheid toegevoegde suiker per 100 gram. Verrast? Vervang er minimaal één door een onbewerkt alternatief.

Schaamte werkt averechts om af te vallen

Mensen met overgewicht krijgen vaak te horen dat het "hun eigen keuze" is. Dat gevoel van schaamte helpt niet, het werkt juist averechts. Stress en een laag gevoel van eigenwaarde maken het lastiger om gezonde keuzes vol te houden. Onderzoek laat ook zien dat overgewicht vaker voorkomt bij mensen met minder financiële ruimte, simpelweg omdat gezonde voeding vaak duurder en tijdrovender is om te bereiden.

Dit is precies waarom bij Lifestyle Habits de focus ligt op kleine, haalbare gewoontes in plaats van strenge regels. Wil je hier meer over lezen? In de blog '5 dagelijkse gewoontes die je gezondheid verbeteren' lees je hoe je met kleine stappen grote verschillen maakt, zonder jezelf voorbij te lopen.

Tip: vervang één zin in je hoofd. In plaats van "ik heb geen discipline" denk je voortaan "ik ga op zoek naar mogelijkheden die wél voor mij werken".

Wat kun je vandaag al doen?

Je hoeft niet in één keer je hele leven om te gooien. Kleine, blijvende veranderingen werken beter dan een streng dieet dat je na twee weken toch weer loslaat.

• Kook vaker met verse ingrediënten in plaats van kant-en-klare producten.
• Lees etiketten en let op verborgen suikers en andere toevoegingen, ook in "gezonde" producten zoals yoghurt of mueslirepen.
• Beweeg op een manier die je leuk vindt, niet omdat het "moet".
• Praat mild tegen jezelf. Zelfkritiek kost energie die je beter kunt gebruiken voor gezonde keuzes.
• Houd rekening met je budget. Gezond eten hoeft niet duur te zijn, maar vraagt soms wel planning. Benieuwd hoe je slim omgaat met stijgende prijzen? Lees dan 'Wereldwijde voedselprijzen stijgen weer: wat betekent dit voor jouw boodschappen?'

Veelgestelde vragen

Waarom heb ik minder wilskracht nodig dan ik denk om af te vallen?
Omdat het probleem vaker zit in wát er in je eten verstopt zit, zoals suiker, dan in hoeveel discipline die je hebt. Kies je vaker voor onbewerkte producten, dan wordt gezond eten vanzelf makkelijker.

Klopt het dat we vroeger meer aten dan nu?
Ja. Metingen laten zien dat de gemiddelde calorie-inname is gedaald sinds de jaren zeventig, terwijl overgewicht juist is toegenomen. De samenstelling van onze voeding veranderde sterker dan de hoeveelheid.

Helpt meer bewegen om af te vallen?
Bewegen is goed voor je gezondheid en is belangrijk in combinatie met gezonde voeding. Combineer dus gezonde voeding met beweging die je met plezier doet, in plaats van te vertrouwen op beweging alleen.

Wat kan ik doen als schuldgevoel me tegenhoudt?
Vervang zelfkritiek door concrete, kleine acties. Eén gezonde gewoonte per keer werkt beter dan jezelf onder druk zetten met grote doelen.

Lifestyle Habits

Lifestyle Habits helpt je met praktische, laagdrempelige digitale producten op het gebied van voeding, zelfontwikkeling en simpel geldbeheer - denk aan cursussen, ebooks en stappenplannen om kleine, bewuste leefgewoonten om te zetten in blijvende verandering.

Dit artikel is gebaseerd op The Guardian 'We’re in a new age of obesity. How did it happen? You’d be surprised' (15 augustus 2018). Het is geschreven door de oprichter van Lifestyle Habits, op basis van jarenlange praktijkervaring en zelfstudie op het gebied van persoonlijke ontwikkeling, aangevuld met betrouwbare bronnen en wetenschappelijk onderzoek. Benieuwd wie er achter Lifestyle Habits zit en waar het merk voor staat? Bekijk de webpagina Over Lifestyle Habits.

De content van Lifestyle Habits is uitsluitend bedoeld voor algemene, educatieve en informatieve doeleinden en dient als inspiratie. Er wordt geen persoonlijk (medisch of psychologisch) advies gegeven en er worden geen gezondheidsclaims gedaan. Aan de content kunnen geen rechten worden ontleend. Bij vragen over jouw persoonlijke situatie, gezondheid of welzijn is het altijd verstandig om een erkend specialist te raadplegen.