Waarvoor wordt een erfenis vaak gebruikt?

Leestijd: 5 minuten

Krijg je een erfenis van 50.000 euro of meer? Dan is de kans groot dat je verhuisplannen maakt, kiest voor een groter huis of investeert in zonnepanelen. Dat blijkt uit onderzoek van het CBS naar wat erfgenamen met hun geld doen op de woningmarkt. In deze blog lees je wat het onderzoek laat zien en welke schenkingsvrijstellingen in 2026 gelden.

Wat laat het CBS-onderzoek zien?

Het CBS volgde ruim 30.500 mensen van wie een ouder overleed. Een derde ontving een erfenis die bij de Belastingdienst werd geregistreerd. Bij 14 procent van alle kinderen ging het om 50.000 euro of meer.

Wie zo'n bedrag erft, zet vaker een stap op de woningmarkt dan iemand zonder die erfenis. Van de erfgenamen met 50.000 euro of meer verhuisde 21 procent binnen drie jaar na het overlijden van de ouder. Bij een vergelijkbare groep zonder recente erfenis lag dat op 14 procent.

Groter huis, minder vaak appartement

Erfgenamen die verhuisden, kozen vaker voor een vrijstaand huis en meer vierkante meters. Het aandeel dat in een vrijstaand huis woonde, steeg van 15 naar 29 procent binnen drie jaar. Het aandeel dat in een appartement woonde, daalde juist. Ook het aandeel woningen van 150 vierkante meter of meer nam flink toe, van 27 naar 46 procent.

Ook werd er vaker een woning gekocht in plaats van te huren: het aandeel dat in een koopwoning woonde, steeg van 72 naar 83 procent onder de verhuizende erfgenamen.

De erfenis ging vaak naar zonnepanelen en hypotheek aflossen

Erfgenamen investeerden ook in de woning zelf. Het aandeel met zonnepanelen steeg van 10 naar 25 procent. Bij de vergelijkingsgroep steeg dit ook, maar minder hard: van 10 naar 21 procent.

De hypotheekschuld daalde ook sneller. Bij mensen met een erfenis van 50.000 euro of meer zakte de gemiddelde hypotheekschuld tussen 2018 en 2020 met 13.000 euro. Bij de vergelijkingsgroep was dat 10.000 euro minder.

Een schenking krijgen? Dit mag belastingvrij in 2026

Niet iedereen erft, maar een schenking kan ook voorkomen terwijl ouders nog leven. Volgens de Belastingdienst gelden in 2026 deze vrijstellingen:

• Ouders mogen hun kind jaarlijks 6.908 euro belastingvrij schenken.
• Voor een schenking van iemand anders geldt een jaarlijkse vrijstelling van 2.769 euro.
• Ben je tussen de 18 en 40 jaar, of heeft je partner die leeftijd? Dan mag je eenmalig 33.129 euro belastingvrij ontvangen van je ouders, te besteden naar eigen inzicht.
• Voor een dure studie geldt een eenmalige vrijstelling van 69.009 euro, met strikte voorwaarden zoals een notariële akte.

Boven deze bedragen betaal je schenkbelasting. Hoeveel, hangt af van je relatie met de schenker en de hoogte van het bedrag. Een kind betaalt bijvoorbeeld 10 procent tot 158.669 euro en 20 procent daarboven.

Tot slot

Een erfenis of schenking geeft je de kans om bewuste keuzes te maken voor je financiën. Of je nu kiest voor een groter huis, zonnepanelen of het aflossen van je hypotheek: begin met een helder overzicht van je geldzaken. Dan weet je wat past bij jouw situatie.

Wil je meer grip op je geld, ook zonder erfenis?

• Het Geldoverzicht: jouw huishoudboekje - kasboek zet inkomsten, uitgaven, budget, spaargeld en spaardoelen overzichtelijk op een rij.
• Benieuwd naar meer tips over geldbeheer? Bekijk alle blogs over geldbeheer of ontdek de webshop categorie geldbeheer voor praktische digitale producten.

Veelgestelde vragen

Moet ik belasting betalen over een erfenis van 50.000 euro?
Dat hangt af van je relatie met de overledene en de vrijstelling die voor jou geldt. Een kind heeft een hogere vrijstelling dan bijvoorbeeld een neef of nicht. Check de actuele bedragen bij de Belastingdienst, want deze veranderen jaarlijks.

Is het slim om een erfenis in mijn hypotheek te steken?
Dat kan voordelig zijn, omdat dan de hypotheekschuld en maandlasten dalen. Check wel eerst of je bank boeterente rekent bij vervroegd aflossen, en weeg dit af tegen andere spaardoelen.

Wat is het verschil tussen een erfenis en een schenking voor de belasting?
Een erfenis ontvang je na overlijden, een schenking terwijl de gever nog leeft. Voor beide gelden aparte vrijstellingen en tarieven, maar hoe dichter de familierelatie, hoe hoger je vrijstelling meestal is.

Kan ik een schenking gebruiken voor de aankoop van mijn huis?
Ja. Sinds 2024 bestaat de speciale schenkingsvrijstelling voor de eigen woning niet meer, maar je mag de eenmalig verhoogde vrijstelling voor een vrij besteedbaar doel (voor 18-40 jarigen) wel gebruiken voor je woning, mits je aan de voorwaarden voldoet.

Lifestyle Habits

Lifestyle Habits helpt je met praktische, laagdrempelige digitale producten op het gebied van voeding, zelfontwikkeling en simpel geldbeheer - denk aan cursussen, ebooks en stappenplannen om kleine, bewuste leefgewoonten om te zetten in blijvende verandering.

Dit artikel is gebaseerd op onderzoek van het CBS ("Mensen met grote erfenis verhuizen vaker en investeren meer in woning") en informatie van de Belastingdienst over schenkbelasting en vrijstellingen 2026. Het is geschreven door de oprichter van Lifestyle Habits, met universitaire diploma's (BSc Bedrijfseconomie en MSc Strategic Management), 20+ jaar werkervaring in de financiële sector onder andere bij een beursgenoteerd internationaal financieel bedrijf. Lifestyle Habits werkt met betrouwbare bronnen, aangevuld met jarenlange praktijkervaring en kennis van financiën - van budgetteren en besparen tot sparen, beleggen, pensioen en financieel overzicht creëren. Lifestyle Habits is een online platform voor je persoonlijke financiën om slim met geld om te gaan. Benieuwd wie er achter Lifestyle Habits zit en waar het merk voor staat? Bekijk de webpagina Over Lifestyle Habits.

De content van Lifestyle Habits is uitsluitend bedoeld voor algemene, educatieve en informatieve doeleinden en dient als inspiratie. Het bevat geen persoonlijk financieel advies en geen aanbevelingen. Beleggen brengt risico's met zich mee, waaronder verlies van (een deel van) jouw inleg. In het verleden behaalde resultaten bieden geen garantie voor de toekomst. Aan de content kunnen geen rechten worden ontleend. Bij vragen over jouw persoonlijke financiële situatie is het altijd verstandig om een erkend financieel adviseur te raadplegen. Doe altijd je eigen onderzoek voordat je financiële beslissingen neemt.